2025 AYT Tarih Çıkmış Soruları ve Çözümleri

Doğru şık B'dir (Cihan hâkimiyeti); Kızılelma, belirli bir coğrafyayla sınırlı kalmayan, ulaşıldıkça yenilenen bir fetih ufkunu simgelediğinden İslamiyet öncesi Türk devlet anlayışındaki "dünya hâkimiyeti" (cihan hâkimiyeti) mefkûresinin sembolik yansımasıdır. En güçlü çeldirici D'dir (Kut inancı); kut, hükümdara yönetme yetkisini Gök Tanrı'nın verdiği inancıdır ve cihan hâkimiyeti ülküsünün kaynağı sayılabilir, ama Kızılelma'nın birebir karşılığı "yönetme meşruiyeti" değil "sınırsız genişleme hedefi"dir. Kural: bir kavramın hangi unsurun yansıması olduğu belirlenirken kavramın tanımındaki anahtar özellik ile unsurun tanımı birebir örtüşmelidir.

Hicri takvim, güneş yılına (365 gün) göre yaklaşık 10-11 gün kısa olan kamerî bir takvimdir (354 gün 8 saat); bu fark her yıl birikerek hicri tarihli günlerin miladi takvimde geriye doğru kaymasına yol açar. Kaymayı açıklayan tek unsur budur (I). Bir yılda on iki ay bulunması (II) miladi takvimle ortak bir özelliktir ve yıl uzunluğu farkını açıklamaz. Takvimin başlangıç noktası olan Hicret (III) ise yalnızca sayımın sıfırlandığı yılı belirler, yıllık kaymayla ilgisi yoktur. Kural: takvimler arasındaki kayma yalnızca yıl uzunluğu farkından kaynaklanır.

Osmanlı Devleti; Trablusgarp'ta İtalya'ya, Mısır-Sudan hattında İngiltere'ye, Tunus ve Cezayir'de Fransa'ya, Kuzey Afrika kıyılarında İspanya'ya karşı farklı dönemlerde mücadele vermiştir. Rusya'nın yayılmacı politikaları ise Kafkasya, Balkanlar ve Karadeniz çevresinde yoğunlaşmış olup Afrika'da bir sömürge girişimi bulunmamaktadır; dolayısıyla Osmanlı-Rus mücadelesi bu kıtada yaşanmamıştır. Kural: bir devletin küresel mücadele sahası, o devletin sömürgecilik yaptığı coğrafyayla sınırlıdır.