2023 TYT Sosyal Bilimler Çıkmış Soruları ve Çözümleri

Eserde anlatılanlar Osman Gazi ve Orhan Gazi dönemine, yani beyliğin uç bölgesindeki mücadelelerden devletleşmeye geçtiği sürece aittir; bu da Osmanlı Devleti'nin kuruluş aşamasıdır. En güçlü çeldirici E'dir: İznik'in alınıp başkent yapılması bir büyüme göstergesi olduğu için Anadolu Türk siyasi birliğiyle karıştırılabilir; oysa metinde mücadele edilen taraf Türk beylikleri değil Bizans tekfurlarıdır, birlik çalışmaları ise I. Bayezid ve sonrasına aittir. D de anakroniktir; İstanbul'un fethi hazırlıkları anlatılan dönemden yaklaşık bir buçuk asır sonrasına ilişkindir. Kural: bir tarihî kaynağın hangi konuya ışık tuttuğu, eserde geçen kişi, mekân ve olayların ait olduğu dönemle sınırlıdır.

Bir ilçe kaymakamlığının hizmet sınırları, doğal ya da beşerî bir özelliğin benzerliğine göre değil, kamu hizmetinin bir merkezden yürütülmesi amacıyla çizilmiştir; bu yönüyle işlevsel bölge tanımına uyar. En güçlü çeldirici C'dir: zeytincilik bölgesi de insan etkinliğiyle ilgili görünür, ancak sınırını çizen şey aynı ekonomik etkinliğin yaygın olduğu alandır, yönetsel bir merkez ya da hizmet değildir; bu nedenle özellik bölgesidir. A iklim, B bitki örtüsü, D nüfus ölçütüne dayanan özellik bölgeleridir. Kural: işlevsel bölgeyi belirleyen ölçüt benzerlik değil, bir merkezin etki ve hizmet alanıdır.

Ayette Allah'a, Peygambere, kitaplara iman birlikte emredilmekte, bunlardan herhangi birinin inkârının imanı bütünüyle geçersiz kıldığı belirtilmektedir; bu, iman esaslarının parçalanamaz bir bütün oluşturduğunu gösterir. En güçlü çeldirici D'dir: 'iman edin' ifadesi imanın davranışa dönüşmesi biçiminde okunabilir, oysa ayette amelden ya da imanın davranışla ölçülmesinden söz edilmemekte, yalnızca nelere iman edileceği sayılmaktadır. C ayette bulunmayan bir bilgidir; peygamberlerin varlığından her topluma peygamber gönderildiği sonucu bu ayetle çıkarılamaz. Kural: ayet yorumu sorularında yalnızca metinde açıkça yer alan unsurlardan çıkarım yapılır; başka ayetlerden bilinen doğru bilgiler bu ayetin cevabı olamaz.